Ook online verkopers moeten de nieuwe Elektrowet in acht nemen!

Op 24 oktober 2015 is in Duitsland de nieuwe Elektro- en elektronicawet (ElektroG) in werking getreden. Het betreft de Duitse omzetting van de Europese richtlijn inzake afgedankte elektrische en elektronische apparatuur WEEE (Waste Electrical and Electronic Equipment). Uiterlijk tot 24 juli 2016 moeten fabrikanten en tot terugname verplichte distributeurs inzamelpunten hebben opgericht en deze bij het Umweltbundesamt (Duitse milieudienst) hebben gemeld. Ook voor online verkopers is de nieuwe Elektrowet relevant! De belangrijkste vragen worden hieronder toegelicht.

Wat beoogt de wet?

De wetgever wilde hiermee voor de consument meer teruggavemogelijkheden creëren, zodat afgedankte elektrische en elektronische apparatuur beter kan worden verwerkt.

Hoe is een elektrisch of elektronisch apparaat gedefinieerd?

Volgens § 3 nr. 1 ElektroG zijn elektrische en elektronische apparaten „apparaten die zijn ontworpen voor gebruik met een wisselspanning van ten hoogste 1.000 volt of een gelijkspanning van ten hoogste 1.500 volt en die voor hun correcte werking afhankelijk zijn van elektrische stromen of elektromagnetische velden, alsmede apparaten die dienen voor het opwekken, overbrengen en meten van elektrische stromen en elektromagnetische velden.“ Kortom, men kan ook zeggen: alles wat stroom nodig heeft, valt eronder. Aangezien er desondanks enkele uitzonderingen zijn, loont het de moeite om bij onduidelijkheden overleg te plegen met de Stiftung Elektro-Altgeräte Register (EAR) in Fürth.

Voor wie geldt het?

De wet geldt zowel voor fabrikanten als voor tot terugname verplichte distributeurs. De distributeur is daarbij iedere natuurlijke of rechtspersoon of personenvennootschap die elektrische of elektronische apparaten aanbiedt of op de markt beschikbaar stelt (§ 3 nr. 11 ElektroG). Dit zijn met name handelaren (fysieke winkeliers, online verkopers, postorderbedrijven).

Wat is doorslaggevend?

De wet is doorslaggevend voor fabrikanten en handelaren, ongeacht of het om B2C of B2B gaat, die elektrische en elektronische apparaten binnen Duitsland verkopen, mits u als fysieke winkelier meer dan 400 m² elektro-verkoopoppervlak of als online verkoper meer dan 400 m² elektro-opslag- en verzendoppervlak (schapoppervlak) gebruikt.

Tot 24-07-2016 moeten de handelaren voorwaarden hebben ingericht voor de gratis terugname van afgedankte elektrische apparatuur op redelijke afstand tot hun respectieve eindklanten in heel Duitsland en dit dienovereenkomstig kunnen aantonen.

Ook handelaren kunnen fabrikant zijn!

Niet alleen degene die elektrische of elektronische apparaten vervaardigt of door derden laat vervaardigen en deze vervolgens onder eigen naam verkoopt, is in de zin van de wet fabrikant. Als fabrikant geldt ook de handelaar die geïmporteerde apparaten in Duitsland aanbiedt. Ook wordt iedere buitenlandse handelaar die apparaten in Duitsland aanbiedt, als fabrikant van de apparaten beschouwd.

Daarnaast worden handelaren als fabrikant beschouwd die elektrische of elektronische apparaten aanbieden van niet of niet correct geregistreerde fabrikanten - ook als dit niet opzettelijk gebeurde.

Elke handelaar wordt daarom dringend aangeraden zich ervan te vergewissen dat de werkelijke fabrikant correct is geregistreerd of een gevolmachtigde heeft aangewezen die op zijn beurt geregistreerd is.

Welke terugnameverplichtingen moeten in acht worden genomen?

Bij de verkoop van een nieuw elektrisch of elektronisch apparaat aan een klant moet een afgedankt apparaat van de consument van hetzelfde type apparaat, dat in wezen dezelfde functies vervult als het nieuwe apparaat, op de plaats van levering of in de onmiddellijke nabijheid daarvan kosteloos worden teruggenomen (zogenaamde 1:1-terugname).

Afgedankte apparaten die in geen enkele uitwendige afmeting groter zijn dan 25 centimeter, moeten in voor huishoudens gebruikelijke hoeveelheden ofwel in de detailhandelszaak ofwel in de onmiddellijke nabijheid daarvan kosteloos worden teruggenomen; de terugname mag niet aan de aankoop van een elektrisch of elektronisch apparaat worden gekoppeld (zogenaamde 0:1-terugname).

En nogmaals: elke terugname moet kosteloos plaatsvinden!

Hoe kunnen online verkopers aan de terugnameverplichting voldoen?

Voor online verkopers zegt de wet dat de terugname door geschikte teruggavemogelijkheden op redelijke afstand tot de betreffende eindgebruiker gewaarborgd moet zijn. De vraag blijft echter hoe de redelijke afstand wordt gedefinieerd.

In het geval van een 1:1-terugname voor grote apparaten zou dit een aanbod kunnen zijn om het afgedankte apparaat op te halen bij de levering van het nieuwe apparaat.

Bij de 0:1-terugnameregeling zouden afgedankte apparaten (tot 25 cm) op kosten van de handelaar bijvoorbeeld via een pakketdienst teruggestuurd moeten worden.

Vastgelegd is dat de terugname niet bij de inzamelpunten van publiekrechtelijke afvalverwerkers (bijv. gemeentelijke recyclageparken) mag plaatsvinden. Zo wordt juist voor online verkopers aangemoedigd om samenwerkingen met fysieke handelaren of sociale werkplaatsen aan te gaan. Maar het is meer dan twijfelachtig of dit landelijk dekkend kan gebeuren.

Nog belangrijk: teruggenomen of verwerkte afgedankte apparaten moeten jaarlijks bij de Stiftung EAR worden gemeld.

Zijn verkopers van gebruikte apparaten tot terugname verplicht?

Zoals de wet tot nu toe is beoordeeld, zijn verkopers van uitsluitend gebruikte elektrische en elektronische apparaten niet tot terugname verplicht.

Hoe zit het met dropshipping?

Juist het punt dropshipping is voor veel online verkopers echter een spannende vraag die uiteindelijk nog niet eenduidig beantwoord kan worden. In het geval van dropshipping is volgens de huidige beoordeling het verzendmagazijn en het door de handelaar in beslag genomen opslag- en verzendoppervlak doorslaggevend. Aangezien de klant uiteindelijk niets van het dropshipping merkt, is uiteindelijk ook de online verkoper aan de voorschriften onderworpen, mits hij de maximale opslagcapaciteit van 400 m² overschrijdt.

Ook al is het praktisch moeilijk voorstelbaar hoe de uitvoering en de controle zou moeten verlopen, zou dienovereenkomstig een online verkoper die dropshipping gebruikt, bij zijn partner moeten informeren hoe groot het opslagoppervlak van de door hem aangeboden producten is. Is dat groter dan 400 m², dan valt ook hij onder de wet. Maar juist dit punt lijkt tot nu toe nog in de absolute grijze zone te liggen.

Gevolmachtigde in het EU-buitenland

Duitse handelaren die onder de nieuwe Elektrowet vallen en hun producten EU-breed aanbieden, moeten per direct een gevolmachtigde aanwijzen per bestemmingsland waarin wordt verkocht. Dit dient ter waarborging van de uitvoering van het voorschrift. Deze door de handelaar aangestelde en in het bestemmingsland gevestigde persoon is dan verantwoordelijk voor de uitvoering van de nationale verwerkings- en terugnameverplichtingen. Er zijn echter al bedrijven die hun diensten op dit gebied aanbieden en een dergelijke gevolmachtigde ter beschikking stellen.

Informatie- en meldingsplichten

Vallen handelaren of fabrikanten onder de ElektroG, dan zijn zij naast de terugnameplicht voortaan ook onderworpen aan de informatie- en meldingsplicht. Zo moeten klanten driemaal worden geïnformeerd: 1. over de gecreëerde mogelijkheden tot teruggave; 2. over de betekenis van het symbool voor de gescheiden inzameling van elektrische en elektronische apparaten (doorgekruiste afvalbak); 3. over de eigen verantwoordelijkheid van de klant voor het wissen van persoonlijke gegevens op het afgedankte apparaat.

Nieuw is ook de verplichting voor fabrikanten die hun producten zelf online verkopen, om het WEEE-nummer, dat de Stiftung EAR toekent, op het internet te vermelden (bijv. in het impressum). Verkopers zonder eigen WEEE-nummer hoeven niets te vermelden, ook niet het nummer van hun leverancier/fabrikant.

Overtreding van de Elektrowet

In principe geldt voor alle handelaren die door de nieuwe Elektrowet getroffen worden, dat zij de voorschriften zo snel mogelijk moeten uitvoeren. Want overtredingen van de wet kunnen een bedrijfsverbod maar ook, als overtreding bestraft, boetes tot 100.000 euro tot gevolg hebben.

Vragen over vragen

Sinds de publicatie van de wet in oktober 2015 struikelen handelaren over deels vage of niet duidelijk gedefinieerde passages van de wet. Hoe wordt bijvoorbeeld het verzend- en opslagoppervlak precies gedefinieerd? Volgens het Bondsministerie voor Milieu, Natuurbehoud, Bouw en Nucleaire Veiligheid (BMUB) moeten horizontale en verticale opslagoppervlakken in aanmerking worden genomen. Dit zou betekenen dat naast het eigenlijke schapoppervlak ook op de grond opgeslagen goederen zouden moeten worden meegerekend. Of dit echter zo is, zullen wellicht eerst rechtbanken moeten uitmaken. Of anders de controle door autoriteiten of concurrenten. Hoe deze zou moeten verlopen, is volledig onduidelijk.

En waarom eigenlijk dit alles?

Ook als een telefoon is uitgediend, een televisie niet meer werkt, een computer niet meer aan de nieuwste normen voldoet of een wasmachine het niet meer doet - alle afgedankte elektrische en elektronische apparaten bezitten ook na hun „levensduur“ een waarde. Want veel van de daarin verwerkte grondstoffen kunnen nog eens worden gebruikt, mits men de mogelijkheid heeft deze te recyclen. Veel consumenten verwijderen echter nog steeds, juist kleine elektrische apparaten, gewoon bij het huisvuil.

De wetgever heeft daarom gekozen voor deze nieuwe teruggaveregelingen, om klanten een extra verwerkingsmogelijkheid te bieden en consumenten daarmee te sensibiliseren om afgedankte apparaten niet bij het afval te gooien.

Juist tegen de achtergrond dat actuele wetenschappelijke inschattingen ervan uitgaan dat over ongeveer 200 jaar de grondstoffen voor de bouw van elektronische apparaten opgebruikt zullen zijn, is dit initiatief te begrijpen.

Maar in de eerste plaats lijkt de ElektroG voor de betrokken handelaren niet alleen op het eerste gezicht op een nieuw bureaucratisch monster.

Een kleine lichtpunt tot slot

Wie zich na al deze regelingen enigszins verdoofd en overweldigd voelt, kan zich verder ook door diverse verenigingen over het onderwerp laten adviseren. Zo heeft bijvoorbeeld de Händlerbund een informatieblad over het onderwerp opgesteld. Of men wendt zich tot op dit onderwerp gespecialiseerde vakbedrijven. Advies hierover kan ook de Verband zur Rücknahme und Verwertung von Elektro- und Elektronik-Altgeräten (VERE e.V.) of de Stiftung EAR geven.